Turi i qytetit të Korçës

 

 

Muzeu Kombëtar i Arsimit

Ky muze është ngritur në godinën ku më 7 mars 1887 u hap e para shkollë  shqipe ose sic njihet nga të gjithë “Mësonjëtorja”. Godina ishte dhuruar për shkollë nga patrioti korçar Diamanti Tërpo. Në stendat e muzeut ekziston fotokopja e abetares së parë shqipe e shkruar nga patrioti Naum Veqilarxhi, si dhe abetarja e dytë e patriotit Kostandin Kristoforidhi. Fotot e atdhetarëve të shquar që dhanë kontributin e tyre në çeljen e kësaj shkolle si Pandeli Sotiri, Petro Nini Luarasi, Nuçi Naçi, apo figura të shquara të arsimit si motrat Qiriazi etj, janë gjithashtu të ekspozuara në këtë muze. 

Hapur: E hënë – E premte

Xhamia e Iliaz Bej Mirahorit

Kjo xhami, xhamia më e vjetër në Shqipëri është njëkohësisht edhe monumenti më i vjetër i qytetit. Daton në vitin 1496, atëhere kur qyteti filloi të funksiononte si njësi administrative dhe mban emrin e Iliaz Bej Mirahorit (Ilia Panariti).

Xhamia mbart  vlera historike, kulturore, fetare dhe  arkitektonike. Është xhamia e parë me kube e ndërtuar në Shqipëri. Në brendësi është e lyer me të bardhë dhe ka disa piktura të Mekës dhe Medinës në mur.

Parku “Themistokli Gërmenji”

Njihet edhe si “Bashta Themistokli”. Në këtë park ndodhen monumenti i Themistokli Germenjit, vendqëndrimi i Bandës së Qytetit si dhe Libraria e fëmijëve dhuruar nga filantropi Thoma Turtulli. Themistokli Gërmenji është patriot i njohur, pjesëtar i lëvizjeve për liri e demokraci që ka ndihmuar qeverinë e Ismail Qemalit. Pas emigrimit u kthye në atdhe e luftoi me forca të armatosura kundër synimeve aneksuese të trojeve shqiptare. Ka qenë kryetar i Këshillit Administrativ të Republikës Autonome të Korçës (1916). U dënua me pushkatim në Selanik (Greqi) nga një gjyq i forcave ushtarake franceze.

Shtëpia Muze e piktorit Vangjush Mio

Shtëpia muze e piktorit impresionist korçar Vangjush Mio, është shpallur monument kulture dhe përmban rreth 40 piktura në vaj, peizazhe, natyra të qeta si dhe shumë vizatime, të cilat janë të njohura për stilin e tyre tepër të veçantë.

Vangjush Mio dallohet si piktor peisazhist shqiptar dhe është i pari piktor shqiptar që hapi ekspozitën e parë në Tiranë në vitin 1920, ndërsa  në vitin 1942 hapi ekspozitën vetjake në Bari.

Qendra Rajonale e Informacionit Turistik

Këtu mund të gjeni informacion për Rajonin e Korçës, por edhe qytete te tjera të Shqipërisë. Mund të rezervoni akomodimin, apo udhëtime e shërbime të tjera turistike me guida profesionale.

Teatri “Andon Z. Çajupi”

Teatri i qytetit të Korçës është themeluar në vitin 1951 ndonëse veprimtaria teatrale e tij ka datuar para këtij viti. Pas ndërrimit të sistemit, teatri i Korçës nuk e ndali veprimtarinë, por përkundrazi nga artistët e qytetit u pa si godinë e kulturës në të cilën zhvillonin aktivitetet e tyre.

Sot, teatri "Anton Zako Çajupi" është një ndër institucionet e vetme profesionale që zhvillojnë aktivitetin e tyre në pjesën jugore të Shqipërisë.

Godina e teatrit me kapacitet 220 vendësh është ndërtuar në 1971. Ballina e godinës është e stilizuar sipas shembujve të kohës së regjimit komunist.

Bulevardi “Republika”

Ky bulevard konsiderohet si monument kulture për shtëpitë karakteristike me kangjella, pemët e lulet e sezonit. Ndryshe njihet si “bulevardi i xhiros”, sepse është vendi kryesor i shëtitjeve në mbrëmje. Në këtë boulevard gjenden gjithshtu shumica e bareve të qytetit.

Birra Korça

Është birra e parë shqiptare. Godina u ndërtua në 1929-ën sipas projektit të sjellë nga investitori Italian Umberto Umberti në vitin 1928 së bashku me Selim Mborjen nga Mborja e Korcës.  “SHA Birra Korça” u krijua kështu me nje kapital prej 950 000 franga ari. Fabrika e birrës përfundoi në vitin 1943. Pas Luftës së dytë botërore e me vendosjen e  regjimit komunist në Shqipëri, kjo fabrikë u shtetëzua sipas ligjeve të kohës.

Fabrika prodhonte birrë bjonde, të zezë, ujin “Kristal” dhe akull. Proçesi teknologjik i prodhimit të birrës u realizua për herë të parë nga inxhinieri teknolog gjerman Herbard Xheralding dhe vazhdon të ruhet edhe sot. Nga pikëpamja ndërtimore është ruajtur koncepti arkitektural fillesar duke u pasuruar me elemente të të njëjtit stil. Linja teknologjike është bashkëkohore e vitit 2005, importuar nga Çekia.

Varrezat e Dëshmorëve

Në mes të memorialit të ngritur në nder të të rënëve gjatë Luftës së Dytë Botërore ngrihet një statujë e madhe ushtarit me pamje nga Korça. Në të dy krahët e memorialit gjenden varrezat e dëshmorëve të rënë në Luftën e Dytë Botërore, shumica e të cilëve dhanë jetën në lule të rinisë.

Lëndina e Lotëve

Njihet si vendi i përcjelljes së mërgimtarëve në shek. XIX. Korça është qyteti i vetëm që ka një vend të tillë që ruhet, dedikuar zanafillës së mërgimit, kur “aty ku mbaronte qyteti” mes qirinjve dhe lotëve, gratë prisnin burrat e ikur, ose lajmin se janë gjallë dhe mirë. Gjatë shek. XIX, kjo lëndinë u kthye në tempullin e mërgimtarëve. Kur Korça kishte jo më shumë se 12 mijë banorë, "Lëndina e Lotëve" ishte vendi ku ndaheshin rrugët.

Një shekull më parë, kjo lëndinë ndodhej buzë rrugës për në Manastir dhe Selanik, prej nga ku shqiptarët nisën mërgimin drejt Turqisë, Rumanisë, Bullgarisë dhe Amerikës.  Mërgimi do të mbante gjallë jo vetëm ekonominë e qytetit, por edhe do të ndikonte në kulturën e vendit duke sjellë në vend atë që sot ka mbetur si trashëgimi nga e shkuara. Lëndina e lotëve që edhe sot mban të njëjtin emër, lëndinë ku dikur qahej, sot është një hapësirë rekreative për qytetarët.

Parku “Rinia”

Ky park është vendi i shëtitjeve dhe “puthjeve të para” për gjithë ata që jetojnë në Korçë.Sot parku është edhe një galeri e hapur e artit kontemporan të skulpturës në gur.

Korça është qyteti i parë në Shqipëri që ka mirëpritur çdo vit skulptorë nga e gjithë bota që realizojnë veprat e tyre, duke i shtuar qytetit të Korçës një vlerë të spikatur që lidhet edhe me traditën e hershme të punimit të gurit në këtë qytet. Në këtë park mund të shijosh galerinë e hapur të skulpturave të artit modern në gur.

Pazari

Pazari është objekt me vlera të hershme historike, kulturore e artistike. Karakterizohet nga ndërtesa një dhe dy katëshe, rrugica të ngushta e një stil ndërtimi që tërheq vëmendjen e vizitorëve.

Në shekujt e kaluar pazari ka qenë vendi i shkëmbimeve të tregtarëve që vinin jo vetëm nga Shqipëria, por edhe nga Turqia, Greqia, Trieste dhe Venecia.

Ai ka qenë i shquar për hanet e vendosur njëri pas tjetrit ku ia vlen të veçohet Hani i Elbasanit dhe Hani i Manastirit, të cilët shërbenin si fjetore për njerëzit që vinin nga jashtë qytetit. Tregu me rreth 1.000 dyqane arriti kulmin e tij gjatë fundit të shekullit të XIX dhe fillimit të shekullit të XX. Në strukturën urbanistike të qytetit, pazari krijonte një ansambël më vete.

Të dy pjesët e pazarit që ndaheshin nga lumi lidheshin me ura të drunjta, ndërsa rruga kryesore që vinte nga qyteti e kalonte lumin mbi një urë të gurtë me qemerë, sipër së cilës ngriheshin dyqane. Pazari është djegur tre here, por është ndërtuar sërish. Tani pazari vazhdon të funksionojë njëlloj si më parë dhe mbart vlera historike dhe monumentale.

Katedralja “Ngjallja e Krishtit”

Katedralja është ndërtuar në vitin 1994, dhe i përket besimit ortodoks. Nga përmasat e saj cilësohet si më e rëndësishmja në Korçë dhe më e madhja në Shqipëri.

Katedralja “Ngjallja e Krishtit” karakterizohet nga një ndërtim prej betoni, ka tre kate dhe zë një sipërfaqe prej 1800 metra katrorë. Ajo simbolizon rikthimin e praktikave fetare në një vend ku të gjitha fetë ishin ndaluar që nga viti 1967 deri në 1991.

Hija në mozaik e Katedrales së Shën Gjergjit

Dikur në të njëjtën vend ekzistonte një tjetër katedrale e quajtur Katedralja e Shën Gjergjit, ndërtesë me rëndësi historike, e cila gjatë fushatave antifetare të vitit 1968 u shkatërrua totalisht së ekzistuari. Shën Gjergji konsiderohet si mbrojtësi i qytetit të Korçës.

Zona Këmbësore

Një atraksion i ri turistik në qytet është edhe zona këmbësore. Në këtë bulevard ndodhen pjesa më e madhe e institucioneve publike në qytet si Qendra Kulturore “V. Mio”, Galeria “Guri Madhi”, Muzeu “Gjon Mili”, Muzeu i Arsimit, Biblioteka e qytetit, Shtëpia e Themistokli Gërmenjit etj. Në këtë zonë mund të gjeni butikë të shumtë veshjesh si dhe bar e restorante.

Qendra kulturore “Vangjush Mio”

Kjo qendër që njihet ndryshe dhe si Pallati i Kulturës është vendi ku zhvillohen aktivitetet më të shumta kulturoro-artistike, si koncerte, ekspozita pikture, fotografie, etj. Brenda saj ndodhet dhe galeria “Guri Madhi” si dhe Muzeumi “Gjon Mili”.

Muzeu “Gjon Mili”

Fotografi amerikan me origjinë shqiptare Gjon Mili, tani ka një kënd muzeal në qytetin e origjinës së tij, Korçë. 15 foto të realizuara nga fotografi me famë botërore janë ekspozuar në ambientet e brendshme të Qendrës Kulturore “Vangjush Mio” në një sallë të veçantë. Gjon Mili njihet si fotografi që përdori për herë të parë  flashin elektronik  dhe fotografimin e lëvizjes. Gjon Mili u lind më 24 nëntor 1904 në Korçë. Në moshën 5 vjeçare  familja e tij emigroi në Rumani. Atje Mili ku kreu shkollën e mesme dhe në moshën 19vjecare u nis drejt Amerikës. U diplomua në Institutin e Teknologjisë së Masaçusetit inxhinier ndriçimi. Gjatë kësaj kohe u mor me artin fotografik.

Biblioteka “Thimi Mitko”

Biblioteka ndodhet në qendër të qytetit dhe ka një fond të konsiderueshëm librash, një sallë interneti falas për të gjithë abonentët e saj, sale takimesh si dhe ambjente të tjera . 

Muzeu Oriental “Bratko”

Muzeu i Artit Oriental “Bratko” u çel në qershor të vitit 2003 duke përmbushur ëndrrën e Dhimitër Borjes (1903-1990), artist, fotograf dhe koleksionist artit aziatik dhe antikuareve. Borja ka lindur në Korçë, ndonëse ai udhëtoi shumë nëpër botë dhe u vendos në Amerikë gjatë pjesës më të madhe të jetës së tij.

Në këtë muze ekspozohen 432 objekte si: piano, altar kinez, veshje për gra japoneze, funde e rripa kineze, shpatë indoneziane, medalje europiane, piktura japoneze, fotografi të ndryshme, të cilat Borja i ka realizuar kur shërbente në Ballkan me mision të OKB-së. Pamjet fotografike janë krejt të veçanta. Ato tregojnë historinë shoqërore e kulturore menjëherë pas luftës si dhe rolin e rëndësishëm që luajti gjeneral Macarthuri në rindërtimin ekonomik dhe institucional të Japonisë. Arkivisti Zobel për Borian thotë:” Ai ishte një gjeni. Ai erdhi në këtë vend pa asgjë dhe me punën e tij arriti të bëhej i famshëm. Kjo mjafton për të treguar karakterin e tij të fortë”.

Hapur: Hënë – Premte

Hyrja: 100 lek

Muzeu Arkeologjik

Muzeu u krijua në vitin 1985 dhe mori formë më të gjërë e më të plotë pas riorganizimit të tij në vitin 1990. Ky muze  është vendosur në dy banesa karakteristike korçare të fillimit të shekullit të XIX,  të cilat për vlerat arkitektonike të tyre janë shpallur monumente kulture. Muzeu Arkeologjik Kombëtar është i veçantë në llojin e vet ai është përqëndruar në prehistorinë e zonës juglindore, e  fillon nga periudha neolitike dhe deri në fazën e zhvilluar të epokës së hekurit. Në këtë muze janë përfaqësuar disa vendbanime të rëndësishme prehistorike si Maliqi, Potgoria, Dunaveci, Trajani e përmbyllet me një sezon të vogël të periudhave pas prehistorike. Tek Muzeu Arkeologjik Kombëtar ka rreth 1.200 objekte të ekspozuara, shumica me përkatësi nga epokat e neo-eneolitike, bronzit dhe epokës së hekurit.

Hapur: Hënë – Premte

Hyrja: 100 lek

Lagjet e vjetra të Korçës

Lagjet e vjetra të Korçës gjenden në lindje të qytetit, mbrapa kishës “Ringjallja e Krishtit”, në hyrje të bulevardit “Republika” dhe atij “Shën Gjergji”. Në përgjithësi shtëpitë e vjetra janë të mirëmbajtura dhe e meritojnë të vizitohen. Në dhjetëvjeçarët e parë të shekullit të XX me pasurimin e borgjezisë, kontrasti në mes të zonës së vjetër të qytetit, që shtrihej në lagjet Penço e Manço (zonat mbi monumentin e Luftëtarit Kombëtar) u bë mjaft i dukshëm. Ndërsa, në anën e vjetër të qytetit binte në sy urbanistika tipike e qendrave mesjetare ballkanike me rrugica të ngushta me dredha dhe me banesa të ulëta, të pasistemuara, në lagjet e pjesës së re rrugët ishin të drejta dhe formonin parcela ndërtimi.

Varrezat e ushtarëve francezë

Këto varreza gjenden në verilindje, pikërisht në dalje të qytetit. Ju duhet të merrni rrugën e bulevardit “Republika”, pasi keni arritur pranë stadiumit, merrni rrugën në të djathtë që zgjatet nga stadiumi. Varreza gjendet 1 kilometër në të majtë dhe përmban 640 varre. Në të janë varrosur ushtarët francezë të rënë këtu në Luftën e Parë Botërore. Qytetarët korçarë janë kujdesur gjithnjë për këtë varrezë të çuditshme.

back