Historiku i Teatrit A. Z. Çajupi

\"\"

Institucioni i vetëm unikal me këto karakteristika e destinacione, që është përpje¬kur të plotësojë kërkesat e nevojat shpirtërore të shoqërisë civile të kësaj treve, e ngritur qysh para 50 e ca vjet me parë, është godina e Teatrit “A.Z. Cajupi” në qytetin me Juglindor të Shqipërisë dhe Evropës në Korçë, e cila mund të shërbejë plotësisht në realizimin me dinjitet të  veprimtarive artistike e kulturore, e cila i shkon për shtat shume mirë jo vetëm komunitetit korçar, por edhe qytetit edhe trevës juglindore të Shqipërisë.

Si teatër profesionist, ka mbi 50-vjet që është krijuar  si nevojë e domos¬doshme e kërkesave shpirtërore të komu¬nitetit me Vendim të Këshillit të Ministrave të Republikës së Shqipërisë. Pas dhjete vjet u krijua edhe Teatri i estradës e më pas dhe ai i kukullave për fëmijë.

Aktivitetin  e  tij   artistik    Teatri „A.Z.Cajupi“    e filloi  me  një  bërthamë      prej 10 aktorësh    profesionistë    dhe  15  aktorë  amatorë    që punonin  si  gjysmë  profesionistë.  Artistët u  zgjodhën ndër  më të  mirët  e  grupeve  amatore.
„Përmbysja“  dramë  nga  Boris  Lavrinjev   është  drama  e  parë  e  vënë  në  skenë  nga  Teatri  profesionist me  drejtim  artistik  nga Regjisori  i parë  Sokrat Mio.

Gjatë gjithë jetës së vet Teatri i Korçës është shquar për një krijimtari cilësore e me nivel të lartë artistik. Në këtë teatër, përveç potencialit krijues artistik të aktorëve, kanë punuar edhe regjisorët më në zë në shkallë Republike, si Artisti i merituar Sokrat Mio – regjisori i parë shqiptar, i cili ka krijuar edhe Teatrin Popullor edhe atë të Shkodrës; Artisti i popullit Pirro Mani që vuri teatrin në baza profesionale; për rreth 7 vjet, regjisori i dëgjuar intelektual Mihallaq Luarasi; Kryeregjisori i Teatrit Popullor - Artisti i Popullit Pandi Stillu; Artisti i Merituar Dhimitër Orgocka, etj. Njëherazi,  në regjisurat  e këtyre artistëve kanë spikatur aktorët e mirënjohur korçare si Dhimitër Trajçe, Pandi Raidhi, Stavri Shkurti, Vangjel Grabocka, Thimi Filipi, Vani Trako, Dhorkë Orgocka, Dhimitra Mele, Valkë Caci, Spiro Karanxha,  Jani Riza, Llazi Serbo, Petrika Riza, e ata që debutojnë sot të cilët janë vlerësuar e shquar me interpretimet e tyre në skenë. Nuk mund të kuptohet filmi shqiptar pa kontributin e padiskutueshem te artistëve të teatrit të Korçës. Pra, i  ka  dhënë tonin jetës artistike të të gjithë vendit

Edhe pas ndërrimit të sistemeve, Teatri i Korçës ka vazhduar pa e ndërprerë për asnjë moment punën e vet, duke sfiduar të gjitha vështirësitë e krijuara, në sajë të pasio¬nit të artistëve, punës e këmbënguljes së tyre.

\"\"Për vetë kushtet e krijuara, si dhe mbështetjes së komunitetit, ai është kthyer në një  qendër të rëndësishme kulturore, jo vetëm për shkak të veprimtarisë së vet krijuese, por edhe për faktin se është e vetmja godinë me përmasa e funksione të tilla në gjithë trevën e Korçës.  Si e tillë godina e teatrit është bërë mikpritëse e çdo lloj veprimtarie artistike, kulturore, fetare, politike, shoqërore, shtetërore etj. Kështu që, si Qendër e Rëndësishme Rajonale,  në dyert e tij janë përplasur e përplasen të gjitha  formacionet  artistike e argëtuese  Teatrore, show, shfaqje koncertale etj, si dhe çdo grup i huaj që ka dhënë shfaqje në trevën e Korçës. Në këto vitet e fundit Teatri i Korçës dhe Bashkia e qytetit kanë organizuar dhe  filluar të krijojnë një traditë të bukur artistike: Festivalin Teatror të Komedisë “Ballkan 2000” , e cila është realizuar me sukses, duke marrë pjesë në të trupa prestigjoze nga Ballkani e më gjerë, të cilat e frekuentojnë me kënaqësi për vlerat e hershme që ka e ruan qyteti i Korçës; si arkitekturën e tij karakteristike, traditën e mikpritjes, dëshirën për dije, si qendër e rëndësishme kulturore, arsimore, muzeale, tregtare, me objekte kulti interesante etj, dhe mbi të gjitha me një shoqëri civile të emancipuar, me një kulturë të deklaruar e një teatër  të zhvilluar.
Teatri “A. Z.Cajupi “ i qytetit të Korçës është i vetmi institucion profe¬sionist në  të gjithë trevën e Shqipërisë Jug- Lindore. Ai ka  në përbërjen e vet tri trupa permanente: Teatrin e dramës, Teatrin e estradës ( të shfaqjeve të shoë-ut) dhe  Teatrin e kukullave për fëmijë.

Ky institucion,  vërtet është themeluar që në vitin 1950 dhe vazhdon aktivitetin e vet edhe sot e kë¬saj dite, por rrënjët e veta i ka shumë më herët – qysh nga shekulli i kaluar, tek  lëvizja amatore e shoqërive kulturore e ajo e shkollave të para shqipe nën drejtimin e mësonjësve përparimtarë, të cilët kanë vënë në skenë e kanë luajtur shfaqjen e parë në shqip, tragjedinë “Otello” në vitin 1890.
Në përbërje të tij janë artistët më të mirë dhe më të kualifikuar të të gjithë trevës së Korçës, aktore të dramës dhe të humorit, këngëtarë, instrumentistë, balerinë etj. Shumica e këtyre artistëve kanë në kurikulumet e veta  një sërë arritjesh të nivelit jo vetëm lokal, por edhe në rang kombëtar.  Emra të shquar të skenës dhe ekranit kanë debutuar dhe vazhdojnë të luajnë edhe sot në skenën e këtij institucioni.
Gjithashtu në organikën e vet ky institucion ka edhe një sektor teknik në prapavijë, që mbështet spektaklet e të tre trupave, me dekore, gardërobë, rekuizite etj dhe  që përdor teknikën  e ndriçimit, fonisë etj.
Duke qenë i vetmi institucion profesionist dhe me veprimtari  permanente,  ka përgjegjësinë më të madhe për plotësimin e nevojave dhe kënaqësive shpirtërore të  të gjithë komunitetit të trevës ku vepron, brenda juridiksionit të vet e më gjerë, si brenda ashtu dhe jashtë vendit.

VEPRIMTARITË KRYESORE

Komuniteti i qytetit dhe i trevës së Korçs ka qenë spektator i apasionuar që ka ndjekur vazhdimisht spektakle të ndryshëm të çdo lloji, forme e gjinie, duke filluar që nga spektaklet Teatrore, spektaklet e show-ut, cirkut e operetave, shfaqje koncertale të muzikës popullore, të muzikës së  lehtë e klasike,  të asaj qytetare, serenate etj., e deri tek shfaqjet e kukullave për fëmijë. Por një veprimtari të përhershme në mjediset e Teatrit “A.Z. Cajupi, kanë zhvilluar te tre trupat profesioniste, të cilat të tria së bashku  gjatë jetës së tyre artistike si profesionistë  kanë dhënë rreth 530 premiera, të cilat  janë ndjekur nga rreth 2.000.000 spektatorë.

Teatri i dramës ka vënë në skenë me shumë sukses, premiera kombëtare dhe të huaja, kontemporane e klasike, siç mund të përmendim “Hijet e Natës”, “Kopraci”, “Zonja nga qyteti”, “Ёngjejt e skëterrës”, “Pamje nga ura”,”Njollat e murme”,” Otello”, “Qyteti i aku¬zuar”, “Marro Mokra”, “Përbindëshi”, “Zgjohu Vasil”, “Ishin të gjithë bijtë e mi”, “Zonju¬sha 39-vjeç”, “Denoncimi”, “Inter girl” etj. Duke realizuar një numër të madh premierash e shfaqjesh, qysh në fillim u bë institucioni më përfaqësues i qytetit të Korçës me tradita kulturore artdashëse, duke sjellë kontribut të shquar në teatrin shqiptar me shfaqje që tani kanë hyrë në fondin e artë të artit skenik Teatror.

Ka marrë pjesë në të gjitha Festivalet kombëtare të teatrit ku gjithnjë është vlerësuar me çmime e dekorata për nivelin e lartë cilësor.

Ka realizuar turne në të gjitha qytetet e Shqipërisë si dhe ka dhënë shfaqje edhe jashtë shtetit, edhe në Festivale ndërkombëtare dhe është vlerësuar nga qarqet artistike e kritika letrare Teatrore.

Edhe trupa e Estradës (show) dhe e Teatrit të fëmijëve janë përfaqësuar me dinjitet në të gjitha takimet kombëtare, duke u vlerësuar me çmime të ndryshme.

back